Waarom verandert Nederland naar een nieuw pensioenstelsel?
Het Nederlandse pensioen staat voor een van de grootste aanpassingen in decennia. De maatschappelijke context waarin ons pensioenstelsel functioneert, veranderde de afgelopen jaren significant. Mensen werken vaker in verschillende banen, er zijn meer zelfstandigen en periodes zonder pensioenopbouw komen vaker voor. Tegelijkertijd stijgt de levensverwachting, waardoor pensioenuitkeringen langer doorlopen. Deze verschuivingen vragen om een systeem dat flexibeler en eerlijker dan het huidige is.
De Wet toekomst pensioenen, die op 1 juli 2023 van kracht werd, vormt het juridisch kader voor deze verandering. Het doel is niet om pensioenen af te schaffen, maar om het stelsel beter op de dynamiek van moderne arbeidsrelaties te laten aansluiten. Bekende pijlers zoals verplichte deelname, collectieve uitvoering en collectief beleggen, blijven behouden.
Invaren is een kernbegrip in de transitie. Het is het moment waarop een pensioenfonds het bestaande opgebouwde pensioenvermogen omzet naar de regels van het nieuwe stelsel. Dit is een enorme operatie. Ruim €1.600 miljard aan pensioenvermogen moet over persoonlijke pensioenvermogens herverdeeld worden .
Wat je zelf merkt van de overstap
Als deelnemer zie je voornamelijk een verandering in de manier waarop pensioen opgebouwd en belegd wordt. In plaats van een gedeelde collectieve pot, blijft er straks voor iedereen een persoonlijk pensioenvermogen over. Dit vermogen zal wel collectief beheerd en belegd zal worden.
Een belangrijk verschil zit in de risicospreiding van beleggingen: jonge deelnemers kunnen profiteren van meer risico’s in de beleggingsportefeuille, zoals meer aandelen, wat op termijn tot hogere rendementen kan leiden. Naarmate je dichter bij je pensioen komt, worden de beleggingen juist minder risicovol om de kans op grote verliezen te beperken.
Deze aanpak sluit aan bij de gedachte dat jonge mensen, door langere beleggingshorizonnen, beter in staat zijn om tijdelijke koersschommelingen op te vangen dan oudere deelnemers of gepensioneerden.
De rol van De Nederlandsche Bank in de transitie
Als toezichthouder heeft De Nederlandsche Bank een cruciale rol in het transitieproces. Voordat een pensioenfonds mag overstappen, moet het een uitgebreid invaardossier indienen. Dit dossier bevat gedetailleerde plannen over hoe het fonds de overstap wil realiseren.
DNB beoordeelt of het voorstel aan alle wettelijke eisen voldoet en of de belangen van verschillende groepen deelnemers, actieve deelnemers, slapers en gepensioneerden, evenwichtig meegenomen worden. Pas als het fonds DNB overtuigt van de zorgvuldigheid, kan DNB besluiten om een ‘geen verbod’-speerpunt te geven en mag het fonds dus invaren.
Wanneer er nog onvolkomenheden zijn, kan DNB voorstellen dat een pensioenfonds meer tijd nodig heeft of de overstap uitstelt.
Hoe ver is de transitie op dit moment?
De pensioentransitie is geen toekomstmuziek meer: de eerste zes pensioenfondsen stapten reeds over. Per 1 januari 2026 volgen tientallen andere fondsen. Hiermee komen miljoenen deelnemers onder het nieuwe stelsel te vallen.
De overheid en sectorpartijen mikken erop dat de meeste fondsen tussen 2026 en 2027 de overstap maken, met 1 januari 2028 als streefdatum voor de afronding van het proces. De precieze datum waarop jouw pensioenfonds overgaat, hangt af van hun eigen planning en goedkeuring door DNB.
Wat gebeurt er bij vertraging?
Niet elk pensioenfonds kan de transitie volgens de oorspronkelijke planning uitvoeren. Redenen voor vertraging variëren van technische uitdagingen, zoals het aanpassen van IT-systemen, tot aanvullende vragen van DNB over de invaardossiers.
In zulke gevallen blijft je pensioen gewoon doorlopen onder de oude regels totdat het fonds klaar is om over te gaan. Dit betekent dat de overstap geen negatieve financiële gevolgen hoeft te hebben voor deelnemers, maar wel inzicht vraagt in jouw persoonlijke planning en pensioeninformation bij je fonds.
Extra hulp om je pensioen te begrijpen
Wil je exact weten wat de overstap voor jouw persoonlijke situatie betekent? Je pensioenfonds is wettelijk verplicht informatie te verstrekken over de plannen en de datum van overstap. Daarnaast kun je via mijnpensioenoverzicht.nl je opgebouwde pensioen bekijken. Let op: de bedragen op deze site zijn indicaties, geen garanties.