Job

Je kent ze wel. Van die machines die – in een doorsnee bankgebouw – meestal náást de pinautomaten staan en waarmee je geen geld kunt opnemen, maar juist op je rekening kunt zetten. Handig als je liever niet teveel losgeld in huis hebt en rondslingerende bankbiljetten graag transformeert tot méér saldo op je rekening. Maar pas op: het is niet gratis. En je mag maar tot €10.000 per keer storten. Anders komt de Belastingdienst om de hoek kijken.

En daar zit een reden achter: witwassen. Banken achten een bedrag tot €10.000 eerlijk verkregen. Wellicht is het een jarenlange opstapeling van wisselgeld, om maar wat te noemen. Maar heb je méér dan €10.000 in huis? Dan wordt het aangemerkt als verdacht. Of als zwart verkregen. Dat wil de Belastingdienst natuurlijk niet hebben.

Overigens lag dit bedrag voorheen hoger: €15.000. Het kabinet heeft de grens een aantal jaar terug naar beneden toe bijgesteld.

Spreiden

‘Maar wacht. Als ik €20.000 aan zwart verdiende biljetten thuis heb liggen, breng ik dit toch gewoon in termijnen van – laten we zeggen – telkens €2.000 naar de bank?’ Dat zou in theorie kunnen, maar de bank en de Belastingdienst zijn natuurlijk niet op hun achterhoofd gevallen. 

Daarom doet de bank steekproeven. Hoewel ze geen meldingsplicht kennen, kunnen ze dergelijke transacties wel aanmerken als opvallend. Lang verhaal kort: je bent dan waarschijnlijk alsnog de Sjaak.

Naar een winkel

‘Goed – dan breng ik mijn zuurverdiende zwartgeld wel naar een winkel en koop ik iets van grote waarde.’ Nou – dat feest gaat ook niet door. Een winkelier mag namelijk officieel niet meer dan €3.000 aannemen. Dat geldt overigens alleen voor professionele winkeliers, dus een handelaar op Marktplaats kan gewoon zijn of haar auto van de hand doen.

Oplossing

Alle gekheid daargelaten: de kans bestaat natuurlijk dat je, om welke reden dan ook, een bedrag van meer dan €10.000 moet storten. De kans bestaat óók dat je iets wat duurder dan €10.000 is wilt kopen. In dat geval maakt de bank een melding bij de FIOD, welteverstaan: de Fiscale Inlichten en OpsporingsDienst.

Let wel: de FIOD heeft niet zoiets als een loket waar je even kunt aankloppen. Daarom is het de taak van – in het geval van een storting – de bank om deze melding te doen. Naast banken zijn onder meer verzekeraars, notarissen en accountants in staat om zo’n melding te maken.

Geen probleem

Heb je het geld eerlijk verkregen, dan is een storing groter dan €10.000 geen probleem. De FIOD of belastingdienst neemt mogelijk contact met je op om de afkomst van het geld vast te stellen. Als jij kan verantwoorden hoe het geld verkregen is – en dat er netjes belasting over betaald is als dat had moeten gebeuren – heb je niets te vrezen. 

Wat er met een bankrekening gebeurt na het overlijden van een rekeninghouder? Dat is in principe aan de erfgenaam of erfgenamen. De rekening kan worden geblokkeerd, maar ook worden gewijzigd. Je kunt hem bijvoorbeeld op een andere naam laten zetten. Punt is alleen dat erfgenamen niet altijd de aangewezen personen zijn om dit te bepalen. Dat hangt af van een aantal documenten die ze moeten kunnen overhandigen. We gaan er hieronder verder op in.

In het onverhoopte geval van het overlijden van een rekeninghouder heeft de bank grofweg twee opties. Ze kunnen de rekening blokkeren én ze kunnen de rekening, op verzoek van de nabestaanden, overzetten op een andere naam.

Als nabestaande is het daarom allereerst zaak om contact op te nemen met de bank in kwestie. Je geeft dan een overlijdensbericht door, zodat de bank alle relevante bankzaken binnen 24 uur kan cancelen óf de boel kan overzetten.

In zo’n geval worden bijvoorbeeld betaalmiddelen als de bankpas en de creditcard van de overledene geblokkeerd. Daarmee wordt vanzelfsprekend voorkomen dat iemand anders geld opneemt van de bankrekening in kwestie.

Daarnaast komen ook machtigingen die bij leven door de overledene zijn afgegeven te vervallen. Ook de toegang tot mobiel bankieren en internetbankieren wordt afgesneden.

Automatische incasso’s

Wat er met automatische incasso’s gebeurt, hangt dan weer af van de bank in kwestie. Ze kunnen deze stopzetten, maar ook – voor een bepaalde óf onbepaalde tijd – laten doorlopen.

Ter illustratie: Rabobank laat automatische incasso’s drie maanden lang doorlopen. Dat houdt dus concreet in dat zaken als huur en telefoonabonnementen nog even door worden betaald. Daarvoor moet er natuurlijk wel voldoende geld op de betreffende rekening staan.

Banken als ASN Bank en de RegioBank vragen hiervoor eerst een schriftelijke bevestiging van de erfgenamen. Deze kunnen derhalve beslissen wat er met de automatische incasso’s moet gebeuren – stopzetten of doorlopen.

Tridios Bank daarentegen laat incasso’s voor onbepaalde tijd doorlopen. Deze moeten dus handmatig worden stopgezet.

Documenten

Omdat de bank natuurlijk niet zomaar iedereen toegang kan en wil verlenen, is de kans groot dat nabestaanden de nodige documenten moeten overhandigen. Het meest voor de hand liggend is een verklaring van het CTR, het Centraal Testamentenregister. Andere voorbeelden zijn je identiteitsbewijs en een akte van overlijden. Laatstgenoemde wordt doorgaans afgegeven door de uitvaartverzorger.

Daarnaast kan er sprake zijn van een vrijwaringsformulier. Daarin staat dat je de bank vrijwaart van claims die eventuele andere erfgenamen kunnen indienen.

Verklaring van erfrecht

En dan is er nog de zogenoemde verklaring van erfrecht. Dat is een document welke aanduidt dat je ook daadwerkelijk erfgenaam bent. Een prijzig document, waardoor het prettig is te weten wanneer je dit precies nodig hebt.

Volgens de Consumentenbond hangt dat af van de bank in kwestie. Ter illustratie: bij ASN Bank, ING, Knab en Rabobank is geen verklaring van erfrecht nodig. 

Dat is in zekere zin ook bij ABN AMRO, RegioBank, SNS Bank en Triodos Bank zo, maar dan moet het overgebleven bedrag op de rekening zich onder een bepaald bedrag bevinden. Deze bedragen liggen respectievelijk op €15.000, €10.000, €10.000 en €5.000.

De bank Bunq is een uitzondering op de regel. Hier wordt altijd om een verklaring van erfrecht gevraagd.

Het is iets waar je liever niet over nadenkt: het overlijden van naasten. We hopen – vanzelfsprekend – dat dit leed je bespaard blijft, maar je kunt maar beter voorbereid zijn op zo’n onverhoopte situatie. Want wat gebeurt er bijvoorbeeld met een gezamenlijke rekening wanneer een van de twee eigenaren komt te overlijden? Het korte antwoord is dat je deze op één naam kunt zetten, maar dat je mogelijk een verklaring van erfrecht nodig hebt. Het lange antwoord lees je hieronder.

Na het overlijden van een dierbare moeten nabestaanden ter zijner tijd beslissen over wat er met de bankrekeningen moet gebeuren. De Consumentenbond deed daarom een rondvraag langs banken – met de vraag wat er doorgaans gebeurt met overgebleven (gezamenlijke) bankrekeningen.

Op één naam zetten

Wanneer één van de twee eigenaren van een gezamenlijke rekening overlijdt, blijft de overgebleven eigenaar in eerste instantie een mederekeninghouder. Dat houdt in dat de en/of-rekening in kwestie op één naam moet worden gezet. 

Volgens de Consumentenbond is dat bij de meeste grote banken mogelijk. Ze bieden doorgaans een zogenoemde overstapservice of een nabestaandenservice en helpen klanten tijdens het afwikkelen van de zaak. Omdat iedere klant een andere situatie heeft, bestaat er geen eenduidige manier van handelen. Je kunt er desondanks vanuit gaan dat het op één naam zetten op een eenvoudige, empathische manier gebeurt.

Er zijn echter uitzonderingen. Zo is het bij de banken Bunq en Knab niet mogelijk om de gezamenlijke rekening op één naam te zetten, zelfs niet na een sterfgeval. Je moet in dat geval een nieuwe rekening openen, het geld handmatig naar deze rekening overhevelen en de oude en/of-rekening sluiten. Daarna is het zaak om de verschillende, nog lopende incasso’s om te zetten naar de nieuwe rekening. Dit komt doordat Bunq en Knab geen opstapservice of iets dergelijks aanbieden.

De situatie verandert wanneer erfgenamen bezwaar maken tegen de toegang van de overgebleven mederekeninghouder. In een uiterste geval kan een bank de rekening dan blokkeren.

Verklaring van erfrecht

Een tweede voorbeeld van een veranderende situatie vindt plaats wanneer de overledene over een testament beschikte. Hierbij geldt dat er dan mogelijk een zogenoemde verklaring van erfrecht nodig is om aan de bankrekeningen te kunnen komen.

Zo’n verklaring van erfrecht kost geld – en dus is het wel zo prettig om te weten wanneer dit precies een vereiste is. De Consumentenbond stelt dat dit afhangt van de bank in kwestie.

De ASN Bank, ING, Knab en Rabobank vereisen allen géén verklaring van erfrecht.

De ABN AMRO, RegioBank, SNS Bank en Triodos Bank vereisen in principe ook geen verklaring van erfrecht, maar dan moet het overgebleven saldo op de en/of-rekening zich onder een betaald bedrag bevinden. Het gaat hier om respectievelijk €15.000, €10.000, €10.000 en €5.000.

Bunq is opnieuw een uitzondering: hier is altijd een verklaring van erfrecht nodig, ongeacht het saldo.

Het korte antwoord op deze vraag? Nee – het is niet mogelijk om je bankrekening te behouden wanneer je van bank switcht. Het lange antwoord? Dat vind je hieronder. Tip van de sluier: de kans is aanwezig dat dit in de toekomst wél mogelijk is.

Dat een bank iets anders is dan het abonnement voor je mobiele telefoon hoeven we je waarschijnlijk niet uit te leggen. Nummerbehoud is dan ook uitsluitend mogelijk bij laatstgenoemde. Er is geen bank in Europa die de mogelijkheid biedt om je bankrekeningnummer mee te nemen.

Dat komt door de samenstelling van het nummer in kwestie. Hoewel het een simpel gegenereerd nummer lijkt, is deze in werkelijkheid opgebouwd aan persoonsgebonden gegevens. Je naam en identiteit liggen bijvoorbeeld in het nummer besloten.

Klanten die, om welke reden dan ook, van bank willen wisselen, hebben daarom altijd een nieuw nummer nodig. Voor de bank zelf is dat geen slechte zaak: het bemoeilijkt tenslotte de stap om naar de concurrent over te stappen. Misschien is dat ook wel een reden waarom het nummer zo persoonsgebonden is.

Toekomst

Maar het kan zijn dat hier in de toekomst verandering in komt. Bepaalde politieke partijen zijn namelijk van mening dat banken hiermee op oneerlijke wijze de concurrentie met elkaar aangaan. Zij stellen dat klanten vrijer moeten zijn om van bank te kunnen verwisselen. 

Een eventuele vereenvoudigde overstap wordt momenteel nog bemoeilijkt door het feit hier Europese afspraken over zijn gemaakt, maar binnen de Nederlandse overheid lijkt er behoorlijk wat draagvlak voor te zijn – dus wie weet.

Nummerbehoud

Het uitblijven van een vereenvoudigde bankwisseling betekent natuurlijk niet dat men niets aan dat nummerbehoud kan doen. Het is bijvoorbeeld best mogelijk om, vanuit een technisch oogpunt, een IBAN-nummer te vervangen door een reeks cijfers die niet aan een bank is gekoppeld. In dat geval zouden bijvoorbeeld de letters RABO in het nummer moeten verdwijnen.

Volgens verschillende bronnen wordt hier momenteel al aangewerkt. Of het er ook daadwerkelijk gaat komen, is dus afhankelijk van (Europese) wet- en regelgeving. 

Het korte antwoord? Altijd. Je kunt in principe waar en wanneer je maar wilt een gezamenlijke rekening openen – mits je natuurlijk iemand hebt om dit mee te doen. De meeste mensen doen dit zodra ze gaan samenwonen en de redenen daartoe lopen uiteen. Maar het is ook gewóón mogelijk om dit op een willekeurig ander moment te doen. We nemen hieronder het een en ander met je door.

Allereerst: wat is een gezamenlijke rekening precies?

Een gezamenlijke rekening is een bankrekening die door meerdere personen kan worden beheerd, doorgaans door twee personen. Het staat in de volksmond ook wel bekend als de en/of-rekening.

Ah, oké. En hoe werkt dat dan precies?

Exact hetzelfde als een normale betaal- of spaarrekening, ware het niet dat je nu niet langer de enige persoon bent met toegang tot je bankgegevens. Zowel jij als je – in de meeste gevallen – partner kunnen nu geld opnemen, bedragen storten en betalingen doen. En ook niet onbelangrijk: jullie hebben beiden recht op het geld dat op de rekening staat.

Daar moeten we overigens wel één maar aan koppelen. Het is namelijk niet zo dat het geld automatisch van de ander is. Daarover worden vooraf concrete afspraken gemaakt. Meestal, dan. Wanneer dit niet geval is, hebben beide partijen recht op in ieder geval een deel van het geld.

Is het handig om mijn eigen rekening ook gewoon te behouden?

Dat ligt helemaal aan je eigen wensen en voorkeuren. De meeste mensen vinden het inderdaad handig om de rekening die ze al hadden aan te houden. Ze gebruiken de en/of-rekening dan als de rekening waarmee gezamenlijke kosten worden betaald, zoals de hypotheek, de huur en de kosten voor gas, water en licht. 

Je kunt er dan ook voor kiezen om de twee salarissen op de gezamenlijke rekening te laten storten – of juist niet. In dat tweede geval maak je bijvoorbeeld maandelijks (een deel van) je salaris over naar de en/of-rekening. Maak hiervoor wel duidelijke afspraken met de andere eigenaar van de rekening. 

Het is bijvoorbeeld mogelijk om maandelijks hetzelfde bedrag te storten, maar het is ook een optie om dit naar ratio te doen. Dat laatste is wellicht handig wanneer de ene partner (veel) meer verdient dan de ander.

Een belangrijk voordeel van het behouden van een eigen rekening is overzicht. Het vereist echter wel goede afspraken met elkaar, vooral rondom de vraag wat nu van welke rekening wordt betaald.

In andere gevallen vinden mensen het juist handig om hun persoonlijke rekeningen helemaal weg te doen. En eigenlijk komt het voordeel hiervan op hetzelfde neer: dit wordt als overzichtelijke ervaren. Alle inkomsten en uitgaven staan op één rekening. Het is een keuze die vooral wordt gemaakt wanneer er sprake is van een financieel vertrouwen. De twee eigenaren hebben dan meestal het een en ander vastgelegd tijdens een huwelijk in gemeenschap van goederen, een geregistreerd partnerschap of een samenlevingsovereenkomst.

Heeft een en/of-rekening ook gevolgen voor mijn belastingaangifte?

Ja, dat heeft het. Je merkt daar het minst van wanneer jij en de andere eigenaar ook fiscale partners zijn. Dan mag je namelijk jullie vermogen vrij aan elkaar toerekenen.

Is dat niet het geval, maar bezitten jullie desondanks een gezamenlijke rekening? Hou er dan rekening mee dat je tijdens de aangifte voor de inkomstenbelasting je eigen deel van de en/of-rekening opgeeft als vermogen. Dat is dus het deel van het geld dat jij op de gezamenlijke rekening hebt gestort – of laten storten.

Wat zijn de voor- en nadelen van een gezamenlijke rekening?

Het grote voordeel van een gezamenlijke rekening is gemak en inzicht. Of je er nu ook nog een eigen rekening op nahoudt óf alles hebt ingeruild voor een en/of-rekening: je creëert overzicht in de financiële inkomsten en uitgaven.

Een nadeel? Dat is er eigenlijk niet echt. Natuurlijk kost een en/of-rekening geldt – en wanneer je eigen rekening gewoon houdt, komen die kosten bovenop het maandelijkse bedrag dat je de bank sowieso al bent verschuldigd. Maar het gaat op jaarbasis meestal om tientjeswerk: de kosten zijn dus enigszins te verwaarlozen.

Is het mogelijk om een gezamenlijke rekening te nemen zónder samen te wonen?

Nog even terugkomend op hoe we dit artikel begonnen: je kunt in wezen altijd een gezamenlijke rekening openen. Ook wanneer je niet samenwoont. We kennen voorbeelden van mensen die zo’n rekening openden toen ze beiden nog thuis woonden – of van mensen die samen een wereldreis maakten en een gezamenlijke rekening handig vonden. Dus ja: het is mogelijk, maar je moet wel met één ding rekenen houden…

…de belasting. Ervan uitgaande dat jullie in dat geval géén fiscale partners zijn, moet je jouw deel van het saldo op de rekening dus meenemen tijdens het opgeven van je inkomstenbelasting.

Tot slot: wees op de hoogte van wat er gaat gebeuren als de tweede eigenaar onverhoopt overlijdt. We snappen – dat is natuurlijk niet iets waar je over na wilt denken. Maar je kunt maar beter voorbereid zijn op zo’n situatie, al is het nog zo onwaarschijnlijk. Vraag er daarom naar waneer je de rekening afsluit.